جميل ميمڻ
سنڌ جي سرزمين تي علم، ادب ۽ ثقافت جون روايتون صدين کان پنهنجي خوشبوءِ پکيڙينديون رهيون آهن. شاهه عبداللطيف ڀٽائي رحه جو فڪر، شاعري ۽ پيغام سنڌ جي روح سان ڳنڍيل آهي. شاهه لطيف رڳو شاعر نه، پر محبت، امن، انسانيت، رواداري ۽ سنڌي ثقافت جو اهڙو سفير آهي، جنهن جو فڪر هر دور جي نوجوان نسل لاءِ مشعلِ راهه بڻجي سگهي ٿو. سال 2024ع ۾ ضلع بدين ۾ لطيف شناسائيءَ جي حوالي سان هڪ شاندار ۽ يادگار پروگرام گورنمينٽ هائر سيڪنڊري اسڪول حاجي جوڻيجو جي خوبصورت آڊيٽوريم ۾ منعقد ٿيو. هي پروگرام رڳو هڪ تقريب نه، پر علم، ادب، ثقافت ۽ نوجوانن جي صلاحيتن جو اهڙو سنگم هو، جنهن اسڪول جي علمي سرگرمين ۾ هڪ نئون باب رقم ڪيو. لطيف شناسائيءَ جي هن پروگرام ۾ تعليم کاتي سان لاڳاپيل اهم شخصيتن، استادن ۽ شاگردن وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي. ان موقعي تي اقبال جوڻيجو، سيڪشن آفيسر ايجوڪيشن سنڌ، اسٽيڊا چيئرمين ۽ اڳوڻو ڊائريڪٽر حيدرآباد سيد رسول بخش شاهه صاحب، ان وقت جي ڊائريڪٽر حيدرآباد سرور ملاح ۽ ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن آفيسر احمد خان زنئور، ان وقت جي پرنسپال جنيد انور ميمڻ سميت ضلع بدين جي مختلف اسڪولن جا شاگرد ۽ استاد موجود هئا. پروگرام جي ميزباني جون ذميواريون محمد خان سمون، ڪاشف قادر ميمڻ ۽ جميل ميمڻ سرانجام ڏنيون. ميزبانن پنهنجي سهڻي اندازِ بيان ۽ بهترين نظامت ذريعي پروگرام کي دلچسپ ۽ منظم رکيو. سندن ميزبانيءَ سبب شاگردن، استادن ۽ مهمانن لاءِ تقريب جو هر لمحو يادگار بڻجي ويو. هن پروگرام جي خاص ڳالهه اها هئي ته شاگردن کي صرف شاهه لطيف بابت ٻڌڻ جو موقعو نه ڏنو ويو، پر کين پنهنجي صلاحيتن جو عملي اظهار ڪرڻ لاءِ به مختلف موقعا فراهم ڪيا ويا. شاگردن شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جون وايون پيش ڪيون، تقريرن ۾ حصو ورتو، ڊرائنگ ۽ ڪليگرافيءَ ذريعي لطيف جي فڪر ۽ سنڌي ثقافت کي رنگن ۽ لفظن ۾ اجاگر ڪيو، جڏهن ته ڪوئز ڪامپيٽيشن ۾ شاگردن پنهنجي علم ۽ مطالعي جو شاندار مظاهرو ڪيو.
لطيف جي وائيءَ جي سرن جڏهن آڊيٽوريم جي فضا ۾ گونج ڪئي ته ماحول ۾ سنڌ جي ثقافت ۽ صوفي فڪر جي خوشبو محسوس ٿيڻ لڳي. شاگردن جي آواز ۾ شاهه لطيف جو پيغام هڪ نئين نسل تائين پهچندي نظر آيو. ڊرائنگ ۽ ڪليگرافيءَ جي مقابلن ۾ به شاگردن پنهنجي تخليقي صلاحيتن جو ڀرپور مظاهرو ڪيو. انهن سرگرمين مان اهو ثابت ٿيو ته جيڪڏهن شاگردن کي مناسب موقعا، رهنمائي ۽ همٿ افزائي ڏني وڃي ته اهي پنهنجي اندر لڪل صلاحيتن کي بهترين انداز ۾ دنيا آڏو پيش ڪري سگهن ٿا. لطيف شناسائيءَ جي ڪوئز ڪامپيٽيشن به پروگرام جو هڪ اهم حصو هئي. مختلف اسڪولن مان آيل شاگردن شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي زندگي، شاعري، فڪر ۽ سنڌي ثقافت بابت پنهنجي ڄاڻ جو مظاهرو ڪيو. گورنمينٽ هائر سيڪنڊري اسڪول حاجي جوڻيجو جي شاگرد لالجي ڪولهي پنهنجي شاندار ڪارڪردگيءَ سان ڊسٽرڪٽ سطح جي مقابلي ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ ريجنل پروگرام لاءِ ڪواليفاءِ ڪيو. لالجي ڪولهي جي اها ڪاميابي نه رڳو سندس ذاتي محنت ۽ قابليت جو نتيجو هئي، پر اسڪول جي استادن ۽ تعليمي ماحول لاءِ پڻ فخر جو لمحو هو. اهڙي ڪاميابي نوجوانن لاءِ هڪ خوبصورت پيغام آهي ته علم جي ميدان ۾ محنت، مطالعي ۽ مسلسل ڪوشش سان اڳتي وڌي سگهجي ٿو. خاص طور تي جڏهن هڪ شاگرد ضلعي سطح تي پنهنجي اسڪول ۽ علائقي جي نمائندگي ڪري ٿو ته ان سان ٻين شاگردن ۾ پڻ اڳتي وڌڻ جو جذبو پيدا ٿئي ٿو. تقريب کي خطاب ڪندي اڳواڻن ۽ تعليم سان لاڳاپيل مهمانن شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شخصيت ۽ فڪر تي روشني وڌي. هنن ان ڳالهه تي زور ڏنو ته شاهه لطيف جي شاعريءَ ۾ انسانيت، محبت، امن، همدردي، رواداري ۽ سچائيءَ جو پيغام موجود آهي. لطيف جو فڪر نوجوان نسل کي علم، اخلاق ۽ مثبت سوچ ڏانهن وٺي وڃڻ جي وڏي صلاحيت رکي ٿو. اڄ جي دور ۾ جڏهن نوجوان مختلف قسم جي مصروفيتن ۽ چئلينجن کي منهن ڏئي رهيا آهن، اهڙيون علمي ۽ ادبي سرگرميون سندن شخصيت جي تعمير ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون. اسڪول صرف ڪتابي علم حاصل ڪرڻ جي جاءِ نه، پر شاگردن جي سوچ، ڪردار، تخليق ۽ صلاحيتن کي اجاگر ڪرڻ جو ادارو پڻ آهي. لطيف شناسائيءَ جهڙا پروگرام شاگردن کي پنهنجي ٻولي، ثقافت، تاريخ ۽ ادبي ورثي سان ڳنڍين ٿا. اقبال جوڻيجو سيڪشن آفيسر ايجوڪيشن سنڌ چيو ته شاھ عبدالطيف ڀٽائي جي شاعري سنڌ جي ٻولي ۽ثقافت جي وڏي ميراث آھي تنھنڪري نوجوان نسل کي پنھنجي ادبي ورثي سان جوڙڻ وقت جي ضرورت آھي. اقبال جوڻيجو صاحب اھڙين سرگرمين کي تعليمي ادارن ۾ وڌائڻ جي زور ڏنو ڇاڪاڻ ته ڪو ڪريڪيولم ايڪٽوٽين سان شاگردن ۾ اعتماد ۽ تخليقي سوچ پيدا ٿيندي. سيد رسول بخش شاھ صاحب پنھنجي خطاب ۾ چيو ته شاھ سائين کي سمجھڻ لاء صرف سندس شاعري پڙھڻ ڪافي ناھي، پر سندس شاعري ۾ موجود انساني پيغام کي سمجھڻ به ضروري آھي. ھنن لطيف جي مختلف سورمين ۽ لوڪ داستانن جو ذڪر ڪندي چيو ته شاھ سائين انھن ڪردارن کي صرف داستانن جي صورت ۾ پيش نه ڪيو وڃي پر انھن وسيلي زندگي جا وڏا سبق ملن ٿا. سسئي مان جدوجهد، مارئي مان حب الودني جي محبت، نوري مان عاجزي ۽ سھڻي مان وفا جا سبق ملن ٿا
محترم سرور ملاح صاحب پنھنجي خطاب ۾ ضلع بدين جي اسڪولن جي شاگردن ۽ استادن جي وڏي شرڪت کي سارھيو. ھن چيو ته لطيف شناسائيءَ جھڙا پروگرام شاگردن جي ذھني تربيت ۾ اھم ڪردار ادا ڪن ٿا. اھڙن پروگرامن سان شاگردن ۾ مقابلي جو جذبو پيدا ٿئي ٿو. احمد خان زئور صاحب پنھنجي خطاب ۾ چيو ته شاگردن جي تقريرن،واين، ڊرائينگ، ڪليگرافي ۽ ڪوئز ڪامپيٽيشن جھڙين سرگرمين سان ٻارن ۾ تمام گھڻو اعتماد پيدا ٿيندو. ڇاڪاڻ ته ھن اسٽيج تي اچڻ پنھنجي صلاحيت جو اظھار ڪرڻ سان کين وڏو حوصلو ملي ٿو. گورنمينٽ بوائز هائر سيڪنڊري اسڪول حاجي جوڻيجو ۾ منعقد ٿيل هي پروگرام ان لحاظ کان به اهم هو، جو ان ۾ ضلع بدين جي مختلف اسڪولن جا شاگرد ۽ استاد گڏ ٿيا. اهڙيون تقريبون مختلف اسڪولن جي وچ ۾ علمي ۽ ادبي رابطن کي مضبوط ڪرڻ سان گڏ شاگردن ۾ صحتمند مقابلي جو جذبو پڻ پيدا ڪن ٿيون. شاهه لطيف جي فڪر کي نئين نسل تائين پهچائڻ صرف ادبي ادارن يا شاعرن جي ذميواري ناهي؛ اسڪول، استاد ۽ تعليمي ادارا به ان سلسلي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگهن ٿا. جيڪڏهن اسڪولن ۾ لطيف شناسائيءَ، سنڌي ادب، شاعري، ڪليگرافي، ڊرائنگ ۽ ڪوئز جهڙيون سرگرميون باقاعدگيءَ سان ٿينديون رهن ته نوجوان پنهنجي ثقافتي ورثي کي وڌيڪ ويجهڙائيءَ سان سمجهي سگهندا. سال 2024ع جو گورنمينٽ بوائز هائر سيڪنڊري اسڪول حاجي جوڻيجو ۾ ٿيل لطيف شناسائيءَ پروگرام يقيناً ضلع بدين جي علمي ۽ ادبي سرگرمين ۾ هڪ خوبصورت يادگار طور ياد رکيو ويندو. هن تقريب ۾ شاگردن جي شرڪت، استادن جي محنت، مهمانن جي رهنمائي ۽ منتظمين جي بهترين انتظامن گڏجي اهڙو ماحول پيدا ڪيو، جنهن ۾ علم سان گڏ ادب ۽ ثقافت به ساڻ موجود هئي. لالجي ڪولهي جي ضلعي سطح جي ڪاميابي ۽ ريجنل پروگرام لاءِ چونڊ ٿيڻ هن تقريب جو هڪ روشن باب هو. سندس ڪاميابي ٻين شاگردن لاءِ به اتساهه جو سبب بڻجي سگهي ٿي ته هو پنهنجي اسڪول، پنهنجي ضلعي ۽ پنهنجي علمي صلاحيتن کي اڳتي کڻي وڃن. لطيف شناسائيءَ جي اهڙي تقريب جو اصل مقصد به شايد اهو ئي آهي ته شاهه لطيف جي فڪر کي ڪتابن جي صفحن مان ڪڍي شاگردن جي سوچ ۽ عمل تائين پهچايو وڃي. جڏهن نوجوان لطيف جي شاعري پڙهن ٿا، سندس وايون ڳائن ٿا، سندس فڪر تي تقريرون ڪن ٿا ۽ مقابلي ۾ حصو وٺن ٿا ته لطيف جو پيغام هڪ نئين نسل سان ٻيهر جڙي ٿو. ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته اهڙيون علمي، ادبي ۽ ثقافتي سرگرميون رڳو هڪ ڏينهن تائين محدود نه رهن، پر اسڪولن ۾ انهن جو سلسلو جاري رکيو وڃي. ڇو ته قومن جي سڃاڻپ صرف عمارتن سان نه، پر پنهنجي ٻولي، ادب، ثقافت ۽ فڪري ورثي سان ٿيندي آهي.
گورنمينٽ بوائز هائر سيڪنڊري اسڪول حاجي جوڻيجو جي آڊيٽوريم ۾ 2024ع دوران گونجندڙ لطيف جون وايون، شاگردن جون تقريرون، رنگين ڊرائنگون، خوبصورت ڪليگرافي ۽ علمي ڪوئز جا منظر يقيناً ان ڳالهه جي شاهدي ڏين ٿا ته سنڌ جي نوجوان نسل ۾ علم، ادب ۽ ثقافت سان محبت جو جذبو اڄ به زنده آهي. شاهه لطيف جو پيغام محبت جو پيغام آهي، انسانيت جو پيغام آهي ۽ پنهنجي ڌرتي، ٻولي ۽ ثقافت سان وابستگيءَ جو پيغام آهي. جيڪڏهن اسان پنهنجي نوجوانن کي هن فڪر سان جوڙينداسين ته نه رڳو سنڌ جو ادبي ورثو محفوظ رهندو، پر هڪ باشعور، بااخلاق ۽ علم دوست نسل پڻ اڳتي ايندي. ۽ شايد لطيف شناسائيءَ جي ان يادگار پروگرام جي سڀ کان وڏي ڪاميابي به اها ئي هئي ته هڪ ڏينهن لاءِ اسڪول جو آڊيٽوريم صرف هڪ تقريب جي جاءِ نه رهيو، پر اهو لطيف جي فڪر، علم، ادب، ثقافت ۽ نوجوانن جي خوابن جو مرڪز بڻجي ويو.
جميل ميمڻ گولاڙچي شهر سان تعلق رکندڙ
GBHSS HAJI JUNEJO
استاد طور خدمتون ڏيندڙ فوٽوگرافي، ۽ اسٽيج سندس جنون جي حد تائين شوقن ۾ شامل آهي